Close

Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG)

Back

Ad: Onur
Soyad: Keskin
Fakülte/Bölüm: Müh. Fak., Mak. Müh. Böl.
Proje İsmi: Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG)
Proje Başlangıç Tarihi: 2011
Süresi: ~ 96 Ay
Fon Veren Kurum: T.C. Kalkınma Bakanlığı
Fon Programı: Araştırma Altyapısı
Varsa Firma Ortağı: -

Yrd. Doç. Dr. Onur Keskin'in Proje Müdürlüğü ve Teknik Müdürlüğünü yürüttüğü DAG Projesi (2011K120230; http://dag-tr.org/), 4 m sınıfı yüksek teknoloji görsel ve kırmı öte bölgede gözlem yapabilecek Türkiye'nin en büyük ve bölgesinin farkındalık yaratacak teleskobuna sahip olacak, özel kubbe ve bina tasarımıyla son teknoloji-güncel odak düzlemi ekipmanlarıyla uluslararası çapta bir gözlemevi kurma projesidir. Bir teleskobun ışığa duyarlılığı ve ışık toplama potansiyeline sahip olması kadar, toplanan bu ışığın ve taşınan bilginin kaydedilerek bilimsel veriye dönüştürülmesini sağlayan aygıtlara (Odak Düzlemi Aygıtları - ODA, Focal Plane Instruments - FPI) da sahip olması o kadar önemli ve vazgeçilmezdir. ODA'ların güncel ve yüksek teknolojiyle üretilmeleri kaçınılmazdır. Ayrıca, atmosferik etkileri azaltan adaptif optik (AO) sistemlerin üretim aşamasında ODA'lara uyarlanmasıyla, DAG'ın üreteceği veriyi bir teleskobun idealde erişebileceği en yüksek performansa ulaştıracak ve sınıfında dünya üzerindeki ilk ve tek teleskop haline getirecektir. Bilimsel veri üretecek ODA'lar iki temel kavramda teleskoba takılır: 1) Görüntüleme (gök cisimlerinin ışığının fotoğraf gibi iki boyutlu görüntüsü); 2) Tayf (gök cisimlerinin gelen ışığın dalgaboylarına göre ayrıştırılarak gösterdiği akı değişimlerinin kaydedilmesi). DAG'ın uluslararası ortamda varlık gösterebilmesi için de bu iki kavramda ve klasik görünür dalgaboyu (VIS: insan gözünün algılayabildiği dalgaboyu aralığı; ~400-700 nm) bölgesiyle birlikte kırmızı öte bölgesinde de (NIR: atmosferin izin verdiği ve ısıl değişimlerin de bulunduğu yakın kırmızı öte dalgaboyu aralığı; ~700-2500 nm) gözlem yeteneğinin olması gerekmektedir.

Astronomik gözlemlerin temeli, en düşük sinyal düzeyinde olsa bile ışığın en yüksek duyarlılıkla yakalanıp kaydedilerek dalgaboyu (ya da enerji) bilgisinin elde edilmesinde ve bu bilginin olası en kısa zaman sıklığıyla yinelenmesinde yatmaktadır. DAG projesi için üretilmesi düşünülen tüm ODA'lar kendi alanlarının en duyarlı ve en verimli "foton tespit ve analiz araçları" olacaktır.

Fotonları kaydedecek ODA'ların yanında, kaydedilen fotonların kalitesinin ideal sınırlara taşınması için fotonun kalitesini bozan tüm etkilerin (optik, atmosferik, elektronik gibi) azaltılması ve dolayısı ile yüksek teknoloji ekipmanların veya sistemlerin (ayna, teleskop, ODA'lar, Adaptif Optik - AO, Aktif Optik - aO sistemleri gibi) kullanılması çok önemlidir.